Spring naar inhoud

Nieuwe adjunct-hoogleraar Klinische Neuropsychologie onderzoekt de link tussen financiële problemen en mentale gezondheid

Aan het woord: Janneke Koerts

Bij Opleidingsinstituut PPO zetten onze hoofdopleiders, hoofddocenten en docenten zich in voor sterk en actueel onderwijs. Veel van hen werken daarnaast aan waardevol wetenschappelijk onderzoek. Om die kennis en bevlogenheid beter zichtbaar te maken, lichten we regelmatig de wetenschapskant van onze collega’s uit. In dit artikel vertelt onze hoofddocent Psychodiagnostiek GZ V&O Janneke Koerts meer over haar onderzoek en recente benoeming tot adjunct-hoogleraar Klinische Neuropsychologie.

“De recente benoeming tot adjunct-hoogleraar Klinische Neuropsychologie betekent voor mij zowel persoonlijk als professioneel een bijzondere mijlpaal. Het voelt als een waardevolle erkenning voor het werk dat ik de afgelopen jaren heb verricht en geeft me veel motivatie om mijn onderzoek verder uit te bouwen. Professioneel biedt deze leerstoel een belangrijke kans om mijn onderzoekslijn rond financieel welzijn bij mensen met neuropsychiatrische aandoeningen te versterken, samenwerkingen te verdiepen en nieuwe verbindingen te leggen met onderzoekers, zorgprofessionals en studenten."

Financiële problemen als verborgen risicofactor

"Uit ons onderzoek blijkt dat mensen met neuropsychiatrische aandoeningen een grotere kans hebben op financiële problemen. Dat kan zich op verschillende manieren uiten. Soms verliezen mensen het overzicht en blijven rekeningen liggen. Een enkele gemiste betaling hoeft niet direct tot grote problemen te leiden, maar wanneer dit structureel gebeurt of wanneer het essentiële betalingen betreft, kunnen de gevolgen snel oplopen. Betalingsherinneringen worden duurder en uiteindelijk kan zelfs een deurwaarder betrokken raken.

Daarnaast zien we bij sommige groepen impulsief koopgedrag: aankopen die op het moment zelf logisch of aantrekkelijk lijken, maar waarvoor soms geen budget is. Dit soort situaties komt natuurlijk ook voor bij mensen zonder psychische kwetsbaarheid, maar bij neuropsychiatrische aandoeningen is de kans groter én zijn de gevolgen vaak ernstiger. Bovendien ontstaat er gemakkelijk een vicieuze cirkel: financiële zorgen veroorzaken stress en mentale klachten, terwijl diezelfde klachten het financieel handelen verder onder druk zetten."

Veelbelovende inzichten uit lopend onderzoek

"Wat mij het meest optimistisch stemt, is dat zowel behandelaren als cliënten en hun naasten erkennen dat financiële en mentale problemen nauw met elkaar verweven zijn. Die gezamenlijke (h)erkenning vormt een sterke basis voor verbetering. De volgende uitdaging ligt in het beter verbinden van de geestelijke gezondheidszorg met het sociale domein, waar financiële ondersteuning vaak is ondergebracht. Beide werelden werken nu nog te vaak naast elkaar, terwijl integratie broodnodig is om mensen echt effectief te helpen."

Bruggen bouwen tussen wetenschap, onderwijs en praktijk

"Met mijn leerstoel wil ik actief bijdragen aan die verbinding. Dat doe ik door samenwerkingen te stimuleren tussen wetenschappers, zorgprofessionals, organisaties in het sociale domein en ervaringsdeskundigen. Samen kunnen we knelpunten identificeren, oplossingen ontwikkelen en deze vervolgens in de praktijk toetsen.

Daarnaast speelt onderwijs een belangrijke rol. Door kennis over de relatie tussen neuropsychiatrische aandoeningen en financieel welzijn te delen in opleidingen – zoals de GZ-opleiding – hoop ik dat nieuwe generaties behandelaren beter toegerust zijn om financiële signalen op te merken. Met concrete handvatten kunnen zij deze kennis direct meenemen naar de praktijk."

Ambities voor de komende jaren

Voor de nabije toekomst heb ik drie belangrijke doelen:

  1. Meer inzicht in de invloed van neuropsychiatrische aandoeningen op financieel gedrag. Hoewel er al veel onderzoek is naar hoe financiële problemen de mentale gezondheid kunnen verslechteren, weten we nog relatief weinig over de andere kant van die relatie.
  2. Het ontwikkelen en verfijnen van meetinstrumenten. Betrouwbare instrumenten zijn nodig om financieel welzijn goed in kaart te brengen en om tijdig signalen van problemen op te vangen.
  3. Een structurele signaleringsfunctie in de zorg. Ik wil me inzetten voor een systeem waarin financiële problemen vroeg worden gesignaleerd en cliënten soepel worden doorverwezen naar passende ondersteuning in het sociale domein. Zo kunnen problemen worden voorkomen of beperkt, en staat niets de behandeling van mentale klachten in de weg.

Met deze leerstoel hoop ik een duurzame bijdrage te leveren aan een zorgsysteem waarin financieel welzijn en psychische gezondheid niet langer als gescheiden domeinen worden gezien, maar als twee kanten van dezelfde medaille. Alleen door deze samenhang serieus te nemen, kunnen we mensen écht beter ondersteunen.

Janneke Koerts